W  ODWIEDZINACH  

U  GAZDY  KASPROWICA  

I  JEGO  MARUSI

Na Ukrainie święto Matki Bożej Królowej Polski kilka lat temu wykreślono z kalendarza liturgicznego, natomiast w Polsce w tym roku uroczystość tę przeniesiono na poniedziałek, 4 maja (niedziela wielkanocna nie przyjmuje żadnego święta).

W rocznice Konstytucji 3 Maja w Poroninie odbyła się uroczystość patriotyczna, na którą złożyła się Msza św. i okolicznościowy występ dzieci z Nowego Bystrego. Bardzo mi się podoba, że w czasie gdy „patriotyzm” i „polskość” jest niemodna poroniński proboszcz ks. Franciszek Juchas wciąż przypomina znaczenie tych wartości. Szkoda tylko, że frekwencja parafian poronińskich na takich uroczystościach jest słaba.

Po Mszy św. w Poroninie zaglądnąłem na Harendę, gdzie ostatnie trzy lata życia gazdował Jan Kasprowicz (1860-1926), wielki polski poeta, Lwowianin i poroniński letnik.

Oto jak w swoim odczycie z okazji rocznicy Konstytucji Majowej w dniu 3 maja 1915 r. w Zakopanem scharakteryzował znaczenie tego aktu prawnego – powiedział wtedy m.in.: „Konstytucja Majowa była pierwszą na wielką skalę zakreśloną próbą wewnętrznego zjednoczenia narodu. Była zapoczątkowaniem drogi, którą miał kroczyć ten naród, ażeby dojść do rozkwitu samodzielnej siły, ażeby nie stanąć przerażony przed workiem żebraczym, który by mu na plecy zarzuciły losy, ażeby nie nachylić się przed jarzmem, w które cynicznym czy dobrotliwym uśmiechem wprzęgałoby go Przeznaczenie. Niestety, nie oszczędzono mu tej goryczy” [cyt. za: Jan Majda, „Literacka twórczość i patriotyczna działalność Jana Kasprowicza pod Tatrami”, w: „Zeszyty Harendziańskie”, z. 1, Zakopane 2000, s. 71-81, s. 80].

Z powyższych słów tchnie aktualnością. Nic dziwnego, ze autor tych słów będzie później, od 1909 r. kierownikiem katedry komparatystyki literackiej na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie. W latach 1921-1922 był rektorem tej uczelni.

Wielkość Jan Kasprowicza oddała dosadnie jedna z Góralek w rozmowie z Leonem Płoszewskim:

„Pokiel on tu siedział, to dobrzi goscie si trzymali Poronina. Ale pote już nie” [Zob. Leon Płoszewski, „Poronińskim szlakiem «pana Kasprowica»”, w: „Spotkania z Kasprowiczem”, oprac. Roman Loth, Zakopane 2006, s 135-138, s. 138].

ks. Witold Józef Kowalów 

Biały Dunajec Górny, 3 maja 2009 r.